Ha Noi Sai Gon Corporation

Việt Nam đang được các nhà đầu tư nhìn nhận là một thị trường có sức mua lớn. Mua bán theo hình thức thương mại điện tử lẽ ra phải rất phát triển. Tuy nhiên, nhiều rào cản đã ngăn cách người tiêu dùng đến với tiện ích này...

Tại một số nước trên thế giới, hình thức mua bán kinh doanh online đã được phát triển khá mạnh và định hình một phương thức giao dịch thương mại điện tử (TMĐT) chắc chắn. Tuy nhiên, tại Việt Nam, “đi chợ online” có lẽ là một khái niệm còn khá xa lạ với đa số người tiêu dùng.

Vẫn chỉ là... rao vặt

Hiện nay, dân trong nghề thường tập trung tại các website như vietnamwebsite.com, toitim.com, muabanvn.com, webmuaban.com để kinh doanh. Tại đây người bán đăng những thông tin, hình ảnh, giá cả về hàng hóa cần bán. Người mua có thể xem, bình luận và cũng có thể kỳ kèo, ngã giá cho những sản phẩm ưng ý. Sau đó họ có thể liên lạc với nhau để giao dịch. Có thể nói, so với cách đây vài năm, hình thức mua bán thông qua các diễn đàn như vậy đã hiện đại và đơn giản hóa hơn so với mua hàng trực tiếp tại các chợ, siêu thị, cửa hàng bán lẻ... Nhưng hình thức mua bán trực tuyến ở Việt Nam còn có rất nhiều kẽ hở và chủ yếu vẫn đi theo con đường... rao vặt. Nghĩa là người mua và người bán sau khi giao dịch trên mạng lại phải liên hệ với nhau để nhận hàng và thanh toán. Theo hình thức C2C (customer to customer) ở các diễn đàn mua bán.

Theo một cư dân chuyên bán hàng trên mạng, hình thức mua bán này có rất nhiều hạn chế, nhiều kẻ lừa đảo lợi dụng các diễn đàn rao vặt uy tín để “treo đầu dê bán thịt chó”, chụp hình đăng tin rao bán hàng chính hãng và tung lên các mục rao vặt với giá rẻ hơn nhiều so với thị trường nhưng thực chất là hàng lậu, hàng nhái, hàng kém chất lượng... Hàng ngàn thành viên đã mắc bẫy lừa này.

Tuy xuất phát muộn nhưng đáng mừng là TMĐT đã có những bước tiến đáng kể, lần lượt nhiều cổng thông tin TMĐT ra đời như chodientu.vn, 123mua.com.vn... cho phép người sử dụng tiến tới hình thức B2B (business to business) hoặc B2C (business to customer) với tính pháp lý và độ bảo đảm hàng hóa cao hơn. Người tiêu dùng hoàn toàn có thể đăng ký thẻ Visa, Master... hoặc thẻ dùng riêng cho website TMĐT (123Mua).

Chị Nguyễn Thị Hường, phụ trách quảng cáo truyền thông tại chợ điện tử và peacesoft, cho biết: “Chợ điện tử mới bắt đầu áp dụng hình thức thanh toán bằng thẻ Visa và Master từ ngày 1-1. Do vậy các giao dịch phát sinh chưa nhiều lắm. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại bên chodientu.vn đã có được khoảng 100 giao dịch qua thẻ Visa và Master”.

Chị Nguyễn Hoàng Quế Nga, phụ trách bộ phận TMĐT của Công ty VinaGame, từng nhận định khá nhiều hạn chế của mua bán trực tuyến như không được thử trước sản phẩm, không được thương lượng về giá hay vấn đề thanh toán vẫn là những cản trở việc hình thành thói quen mua sắm trên mạng.

Con đường chưa được khai thông

Một số người mua bán trên các trang điện tử cho rằng, với những bất lợi như vậy, việc các cổng thông tin TMĐT nội địa sẽ không đủ sức cạnh tranh và bị các đại gia TMĐT trên thế giới “bóp” chết. Điển hình nhất là sau khi eBay chính thức thành lập đại lý tại Việt Nam, đến nay số người tham gia giao dịch tại eBay đã tăng đáng kể, với khoảng 20.000 mặt hàng được đưa lên. Trong đó có nhiều mặt hàng được trả giá gấp 2, 3 lần so với giá ban đầu, nhiều người mua tham gia eBay cũng cho biết họ đã mua được những món hàng chất lượng cao với giá khá rẻ.

Khả năng hút thị trường của eBay dường như là một cú “hích” đối với các cổng thông tin TMĐT trong nước, họ trông chờ vào hạ tầng công nghệ, việc phối hợp giữa siêu thị và ngân hàng để hệ thống thanh toán được bôi trơn và cơ chế pháp lý điện tử (xác thực về giao dịch điện tử, xác thực về chữ ký điện tử, hợp đồng điện tử...) được thúc đẩy để người tham gia giao dịch điện tử có thể tiện lợi trong mua bán, từ đó đẩy mạnh TMĐT tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Hồng Chương, Tổng Giám đốc Công ty FINTEC, chia sẻ nghịch lý ở điểm, người Việt Nam có thể mua hàng từ nước ngoài, ví dụ sách ở Amazon hay máy tính xách tay ở eBay... nhưng các website TMĐT ở Việt Nam lại không bán được hàng cho người Việt Nam và người nước ngoài theo cách đó. Tuy nhiên, ông Cao Duy Phong, Giám đốc điều hành siêu thị thông tin HaSaiCo, vẫn lạc quan: “Mặc dù mới manh mún nhưng TMĐT Việt Nam chắc chắn sẽ phát triển, có một số khó khăn về hạ tầng, công nghệ nhưng lợi thế bản địa như nắm rõ văn hóa, tâm lý, nhu cầu người tiêu dùng trong nước, sản phẩm tập trung chủ yếu dành cho người Việt và lợi thế cạnh tranh về giá cũng như chi phí cho khoảng cách vận chuyển hàng hóa là một thế mạnh cho các cổng TMĐT ở Việt Nam”.

Theo Người lao động